Recensie 1984 HC door Xavier Coste naar George Orwell

Recensie 1984 HC door Xavier Coste naar George Orwell

 

Recensie 1984 HC door Xavier Coste
naar George Orwell

 

De verfilming van George Orwell's boek 1984 kwam – hoe kan het ook anders? – uit in 1984. Ik zag hem niet heel lang daarna.
We hadden thuis in die tijd een videorecorder en zo rond mijn zestiende levensjaar begon mijn interesse in maatschappijkritische literatuur en kunst te ontluiken.
Ik vroeg of ik een keer een film mocht kiezen en huurde bij de videotheek Michael Radford's Nineteen eighty-four.
Hoewel ik het een erg goede film vond heb ik er weinig vreugde aan beleefd. Mijn ouders en mijn broertje zaten vanaf de eerste minuten al hevig te fronsen en al na een kwartiertje voelden ook zij kritiek opkomen. Niet richting de maatschappij, maar richting míj...
Die film was helemaal niet gezellig... Wat ik hier in vredesnáám aan vond!


Stripmaker Xavier Coste heeft – voor het eerst volgens mij; 1984 van Schreurs en Co. was een persiflage – Orwell's boek verstript. Animal farm van dezelfde schrijver is al wel eens in stripvorm verschenen en recent gebruikten Delep & Dorison het als uitgangspunt voor hun Beestenburcht.
Het werd dus wel eens tijd voor een verstripping van 1984.
Alles wat ik me van de film herinner is ook hier terug te vinden en 1984 is en blijft een verontrustend boek. Veel van Orwell's 'voorspellingen' (al waren het geen echte voorspellingen natuurlijk) zijn gelukkig niet uitgekomen, maar evenzovele dingen die hij beschrijft komen wél akelig dicht bij wat wij nu kennen.
In zijn boek wordt de taal door de overheid bijvoorbeeld op systematische wijze versimpeld door synoniemen af te schaffen en een grote hoeveelheid woorden te schrappen uit de taal, wat uiteindelijk moet lijden tot 'newspeak'.
Het doel daarvan is natuurlijk de oppositie het woord als wapen uit de handen te slaan en al geldt dat in onze maatschappij niet, het valt niet te ontkennen dat het taalgebruik in rap tempo aan het verarmen is.
In 1984 wordt iedereen de hele dag door in de gaten gehouden, iets dat doordat we bijna zonder uitzondering allen met een smartphone in onze broekzak rond hobbelen anno 2022 zeker niet ondenkbaar is. Nou ja, goed... laat ik er een niet al te deprimerend verhaal van maken:
Ik denk dat het goed is dat 1984 weer eens gelezen wordt en dat we eens nadenken over het wereldbeeld dat George Orwell in 1948, met Stalin's Rusland in z'n achterhoofd, schetste.


Xavier Coste heeft een ruwe manier van tekenen gebruikt.
Misschien tekent hij altijd zo: een eerder album van hem (Egon Schiele) was ook niet subtiel qua lijnvoering. Hier gebruikt hij grove penseelstreken die hij met simpele kleurvlakken invult.
Geel, rood, zwart een een klein beetje blauw, veel meer kleuren heeft hij niet in zijn palet.
Hij illustreert er heel goed Orwell's kille wereld mee, die rond 1987 in ons gezin niet op veel waardering mocht rekenen.
Geen lichte kost, maar wel erg goed gedaan.
Of, om het in 'newspeak' uit te drukken:
Deze stripbewerking is 'dubbelplusgoed'!

 

(Hans Hartgers)

Interesse? Koop het album hier!